China gaat ondertussen rustig verder met handelsexpansie ondersteund door staatssubsidies, die vele sectoren in onze economie bedreigen. En Rusland bedreigt de veiligheid aan de grens van ons continent iedere dag.

Veiligheid & concurrentiepositie
Willen we onze veiligheid en wereldwijde concurrentiepositie behouden en verstevigen, dan komt het nu aan op onwrikbare interne solidariteit, bescherming van democratische waarden en het aanscherpen van onze eigen politieke visie en leiderschap. Ook gelijkgestemde democratische landen als het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland, Noorwegen, IJsland, de EU-kandidaatlanden maar bijvoorbeeld ook Canada, zijn meer dan ooit bereid intensiever samen te werken op alle denkbare terreinen. We hebben immers veel meer gemeenschappelijk met deze landen dan met onze tegenstanders. Gelukkig is ook de democratie in Hongarije recent teruggeveerd. Verdere democratische rot en afpersing van andere lidstaten door toedoen van corrupte demagogen die een open lijn onderhielden met het terreurbewind in Rusland en duistere krachten in de VS kon gelukkig tijdig worden gestopt.

Zelf financieren
In het huidige geopolitieke landschap is het niet enkel economisch wenselijk, maar een strategische noodzaak investeringen te kanaliseren naar sectoren en bedrijven die de basis vormen voor onze veiligheid, concurrentievermogen, strategische autonomie en veerkracht. Juist door een beroep te doen op beleggers kunnen belangrijke transities worden gerealiseerd. We moeten dringend zelf onze defensiecapaciteit, energiebestendigheid, technologisch leiderschap en industriële capaciteit op tempo en op schaal financieren. We hebben met onze pensioenfondsen een aanzet gegeven voor een equity-cultuur in Nederland, wat nu een springplank voor Europa vormt. Maar deze voor velen verborgen cultuur zien we te weinig weerspiegeld in de particuliere markt, in de vorm van beleggingen door bijvoorbeeld ondernemers en zzp’ers.

Niet renderend spaargeld
Er wordt door particulieren te veel gespaard en te weinig belegd. Dit laten voortsudderen is geen neutrale optie meer; sparen doet de koopkracht niet toenemen, draagt economisch niets bij en brengt steeds hogere economische en strategische kosten met zich mee. Al jaren betogen voormalig president van de Europese Centrale Bank, Mario Draghi, en anderen dat Europa diepere, meer geïntegreerde kapitaalmarkten nodig heeft om het concurrentievermogen en de strategische autonomie te behouden. We hebben in Nederland één echte berg, die van niet renderend spaargeld, welke nodig moet worden ingezet voor groei en innovatie. Spaarders die nu slachtoffer zijn van vermogensongelijkheid, moet perspectief op groei worden geboden.

Hervormingen
Niets doen kost groei en maakt ons een speelbal van ondemocratische machtsblokken in de wereld. Gedurfde hervormingen en investeringen zijn nodig. We moeten uit de comfortzone van anachronistische ideeën over eerlijke verdeling van lasten en instandhouding van weinig nuttige werkgelegenheid. Zonder investeringen in belangrijke transities, zonder de brede stabiliteit en economische groei die daaruit voortvloeit, zonder deelname van een groter deel van de samenleving, wordt instandhouding van onze verzorgingsstaat onbetaalbaar.

Gerben Everts is directeur van de VEB.